otom1

yüzde dediğin şey bir tahmin, telefonundaki pil ibresinden daha dürüst değil aslında. %20'de panik yapan mendil kaygısı efsanedir diyenlerdenim ama yazılım sana kelime-i şehadet de yazsa batarya kimyası kendi bildiğini okur.

hisse fiyatı ota güncellemesiyle mi oynuyor yoksa elon'un bir tweetiyle mi, ikisi de olabilir tabii. menzil kaygısı efsane diyoruz da borsada o kaygının ta kendisi fiyatlanıyor sanki.

bir tesla model 3 sahibi olarak diyorum ki çoğu arızada ilk bakılan yer burası olsa gerek; ota ile geldi güncelleme ile gitti derken servise ‘abacağın var dediğiniz kontaktör neydi’ demeyi öğrendim.

bir yazılımcı olarak otomobil şirketi hissesi almak ne kadar mantıklı bilmiyorum ama fsd şu optimus şu bedava reklamı yapılırken konuşan herkes bir anda muhasebeci oluvermesi komik geliyor.

bu başlıkta ahkâm kesenlerin yarısı çinli markaların hiçbirini kullanmamış, diğer yarısı da bir tanesini tek gün test edip genelleme yapıyor. ben tesla model 3 kullanıcısı olarak şunu söyleyeyim: rekabet iyi bir şey ve çinliler fiyat-performans dengesini öyle bir yere oturttu ki diğer markalar iki yıldır indirim üstüne indirim yapıyor. teşekkür etmek lazım aslında. batarya teknolojisinde catl ve byd gayet ciddi işler yapıyor, lfp bataryalar bugün menzil kaygısı denen şeyi büyük ölçüde tarihe gömdü. yazılım ve otonom sürüş tarafında ise hâlâ batılı rakiplerin gerisinde ama arayı hızlı kapatıyorlar, xpeng ve nio'nun yaptığı işler azımsanacak şeyler değil.

ha, eleştirinin dibini de yapayım: bazı çinli markalar türkiye'ye girdikten sonra müşteri hizmetlerini altıncı sınıf muamelesi gibi yönetiyor, ota güncellemesi denilen şey bazen senede bir cihaz güncellemesine dönüşüyor, servis yedek parça tedarik süreleri uzayabiliyor. yani 'çinli = kötü' diyen de 'çinli = uçuz süper' diyen de fanatiklik yapıyor. rakamlar ortada, kullanıcı deneyimleri ortada, herkes kendi ihtiyacına göre tartıp alsın. benim tercihim hâlâ tesla ama sırf 'çinli' diye bir markaya ön yargıyla bakmak saçmalık, dünyayı takip ediyorsan bunu zaten biliyorsundur.

geçen hafta bir arkadaşın i4'ünü ödünç aldım, iki gün boyunca istanbul trafiğinde kullandım. öncelikle şunu söyleyeyim, arabanın sürüş hissi gerçekten çok iyi. direksiyon tepkileri, şasi dengesi, fren dozajı... bunlar bmw'nin klasik mühendislik tarafı, elektrikli olması bu hissi bozmamış. ama gel gelelim yazılım tarafına. ekrana dokunuyorsun, menülerde kayboluyorsun, birtakım ayarlar üç katmanda saklanmış. hele o şerit takip sistemi var ya, sanki direksiyona gizlice bir stajyer oturmuş da arada müdahale ediyor. ota güncellemeleri konusunda da temkinliyim, kullanıcı forumlarında 'güncelleme sonrası şarj planlaması bozuldu' gibi şeyler okudum. yani özetle sürüş dinamikleri konusunda bmw hâlâ bmw ama yazılım ve kullanıcı deneyimi tarafında rakip çok daha ileride. i4 alacaksanız sadece araba sürmek için alın, akıllı telefon beklentisiyle yaklaşmayın.

menzil konusuna gelince, iki günlük karışık kullanımda ortalama 17-18 kwh/100 km civarı tüketti. havalar serindi, kalorifer açıktı, otobanda 130'u da gördüm. 80 kwh bataryayla matematik ortada. agresif kullanmazsanız şehir içinde 400 km'yi rahat görüyor ama uzun yolda 300'lere düşüyor, bu da gayet normal. şarj ağı konusunda bmw'nin kendi anlaşmalı istasyonları fena değil ama türkiye'de hâlâ her marka her istasyonda sorunsuz çalışmıyor, bunu herkes biliyor.

iki kış geçirdim üstünde, ota güncellemeleri telefonu güncellemek kadar rahattı, buna kimse şaşırmasın. ama autopilot'un reklamı yapılan otonom versiyonuyla ilgisi halâ yok, trafik ipneleri o bebeği her seferinde test ediyor ve fena çuvallıyor.

menzil kaygısı diye bir şey kalmadı artık, mesele o koltuğu hangi ekrana ve hangi yazılım frissizliğine verdiğinize döndü. otomobil üreticileri lüks diye iki kat fiyat yazarken otonom seviyeyi hâlâ seviye 2 diye pazarlıyor, komik ama bu düzen böyle.

benzinli alanlar hâlâ bakım yağ filtre masrafını hiç hesaba katmıyor, sonra gelen ota güncellemesiyle seviniyorum işte.

ötv dilimleri elektrikliye hâlâ kıyak geçiyor ama mtv tarafında oyun değişiyor, motor gücüne göre ödediğin rakam hiç de komik değil. yazılımcı kafasıyla söylüyorum, devlet teşvikiyle alınan araç iki yıl sonra vergiyle geri alınıyor resmen. yine de fosil yakıtlıya göre cebi daha az yakıyor, hesap ortada. teşekkür edeceğimiz kadar eleştireceğimiz de bir tablo var.

menzil kaygısı efsanedir diyenlerin yazın klima açınca yüzü biraz değişiyor. istanbul trafiğinde otuz beş derecede içeriyi soğutmanın bedeli kaçınılmaz, bu fizik. önemli olan ne kadar kaybettiğini bilmek, güncellemeler bu tahmini her sürümde biraz daha düzeltiyor. panik yapmayın ama tüketim ekranını da kapatmayın.

wallbox dediğiniz şey aslında arabaya özel bir priz değil, biraz da bir akıllı cihaz. sıradan ev prizinden şarj etmek teoride mümkün ama pratikte kablo ısınır, priz yorulur, akım sınırını geçince ne olacağını kimse hesaplamaz. wallbox ise akımı araçla konuşarak ayarlıyor, faz dengesini tutuyor, gerekirse zamanlı şarj yapıyor. gece 03:00'te başla, sabah 07:00'de bitir dersen uygulamadan yapıyorsun, üç saatlik uğraş sıfıra iniyor.

neden gerekli diye soruluyorsa, cevabı şu: ac hızı. 11 kw'lık bir wallbox ile model 3'ü bir gecede neredeyse tamamen dolduruyorsun, yoksa üç gün priz avına çıkarsın. kurulum masrafı ve evin altyapısı meselesi ayrı bir hikaye, ama bizim ümraniye'deki apartmanda yöneticiyle uğraşmak wallbox'ın kendisinden daha zor çıktı, onu da buraya not düşelim.

model 3'ü iki yıldır kullanıyorum, arabadan hâlâ memnunum ama hisse konusunda aynı rahatlıkta değilim. çünkü artık şirketin değerlemesi sadece araba satışıyla açıklanmıyor; otonom, robotaxi, enerji tarafı, hatta bir ara insansı robot muhabbeti bile fiyatın içinde. yani aldığın hisse aslında bir otomobil üreticisine değil, bir teknoloji hikayesine ortak olmak gibi. hikaye güzelse güzel de, sorgulayan çıkınca hava bir anda kaçabiliyor.

bana sorarsanız 'şu an alınır mı' sorusunun net cevabı yok, zamanlama işi biraz da. ben arabayı severek kullanıyorum, yazılım güncellemeleri hâlâ keyifli bir olay. ama portföyümde tek bir şirkete fazla ağırlık vermem, hele de musk'ın attığı tweet'lerle fiyatı sallanan bir şirkete. menzil kaygısı efsane falan ama bilanço kaygısı bence gayet gerçek, onu da bir kenara yazın.

sahipleriyle konuşunca en çok duyduğum cümle 'beklentim düşük tutup mutlu kaldım'. servis ve yazılım gibi konularda çok hızlı ilerlemiyor ama şu da var: abartılı fiyatlarla 'premium' avına çıkıp 5 aylık araba satanlar memnun değil. yerli üretimi 'en iyisi olacak' mantığıyla alanlarsa daha yedinci ayında araba 'güncellenmedi' diye söyleniyor, ilginç.

awd bir ev alacaksanız sizi tatmin edecek seçenekler var tabii ama önce şu soruyu sorun: bu dört çekeri ne için istiyorsunuz? dağ yolunda karda mı, şehir içinde kavşakta yan kayarak mı? bütçe söyleyin ona göre listeleyeyim. model x veya kia ev6 gibi 'her koşulda güven' ayarında modeller binmeye devam edecek ama pahalı.

bu ülkede ilk günden beri yazılım güncellemesiyle özellik yüklemeyi bu aracın en büyük artısı diye anlattılar, halbuki alan da içini dolduruyor. yerlilik oranı hâlâ tartışılırken biz hâlâ kalemle hud son sınırı çiziktirmeye çalışıyoruz.

(bkz: ota güncellemesi nedir)

iki motorlu bir elektrikli ıslak zeminde bambaşka bir araba oluyor, karda da teslim etmiyor kendini. tabi dört çekerin menzilden çaldığı yüzdeyi de hesaba katmak lazım, sudan çıkmış balık olmayın sonra.

(bkz: awd menzil kaybı nedir)

motor gücüne göre vergi alınca tüm hesap değişiyor, satın alırken bir kere konfigüratörü kurcalayın yeter. yoksa garajda bir anda 'vergisi arabadan pahalı' diye ağladığınızı duyabilirsiniz.

model 3'ten sonra başka sedan sürmek insanı duygusal yapıyor, gerçi menzil kaygısı yaşayanlara hâlâ gülüyorum. ota güncellemesiyle iki haftada bir araba değiştirmek de cabası, üreticiye teşekkür bile edesim geliyor.

tek pedalla sürüş mantığı, arabanın senin yaşam enerjini acele almaya karar vermesiyle ilgili bir kurgu. gazdan ayağını çektiğin an rejeneratif frenleme devreye giriyor ve araç neredeyse duruyor; tek eksik bir kol olsun tutmayalım onu. ilk günde ayak bileğim neredeyse blakesize çevirdim, ikinci gün motor sesine bağlanıp sakince nasıl dengede tutulduğunu öğrendim. için dışarısı, kesinlikle hoş bir sistem.

elbette sistemin amedesiyle sürücü huzuru. ayarı çok gıcık değildeyseniz frene elinizi sürmeniz gerekmiyor, trafikte davul gibi beklersiniz. defalarca ota güncellemesi ile ayarları allak bullak eden değil o, o yazı için başka bölüm. tiyatro güzel, zevki bizen âlicenaplara cam su serpmede tayfa değildik. uslanmaz davul açık kalın, ko-otamatik ko-imsiyo hayat gibi çift pedalla vedalaş. metroda kuyruğa girer?

o markayı alıp park ettiğinden beri her sabah telefona ota güncellemesi indi mi diye bakan tayfayız. en sevdiği şey otoparkta nöbetçi modu çalıştırıp arkadaşını şaşırtmak, sonra da menzil korkusunu bir türlü aşamayanlara maskeyle gülümsemek. sistem gerçekten akıllı, fakat fade açıkken elini bırakınca araç senden daha çok gerilmiyor. vizyon güzel, para başka.

doğruya doğru, kalite kontrol halen entel geliyor. panel aralıkları cambaz ipi gibi değil, ama servis ve yedek parça sürprizlerle dolu. bakım faturası elinde patlayınca insana otopark güncellemesi pek de mutlu etmiyor. ben kullanıp seviyorum, yine de kulak arkasına bakmayı mutlak gerekli görüyorum.

ekrandaki kota tam güvenmeyin, o değer labda ölçülmüş bir hayal, gerçek tüketim yüksek sürat, rüzgar ve klimalı ortamlarda keyif kaçırıyor. şehir içi düşük tempoda oku neredeyse artıyor, otobanda iniş çıkışla savaşıyor. özetle kağıt üstü rakamı en az yüzde yirmi iskonto et.

bu iş tamamen bütçe ve beklenti meselesi, yoksa herkes kendi aldığını övüyor zaten. şehir içi ağırlıklı kullanacaksan menzil kovalama derim, otoyolda kuş gibi uçan modelleri öve öve bitiremiyorlar ama kaputa bastığın an o rakamlar eriyor. bir de ota güncellemesi getirmeyen markayı direkt ele, çünkü aldığın arabayı iki sene sonra güncelleyemiyorsan aslında eski bir araba almışsın demektir.

servis konusunda tek bir doğru hissedilene kadar, marka değil, sadece tesla model 3 kullanıyor ve garanti şartlarında samimi sollamalar dışında ustalık beklemeyin. otopilotun menzil kaygısı sorununu, ters mühendislik yapmadıkça çözmüyor, aslında kaygı "efsane" değil; tam tersi kullanıcı bitap düşüyor.

bulabildiğim ortamlarda mekanik ve kaporta tarafı için ' en güvenli size kalmış', boyalı sac ve parça tedariği çalışan uygulama diyebileceğim şey, 2023 modellerde hayır dualısı var. bayiler farklı davranınca ' merak edeni kimi tavsiye edersin ' diye sorun, bulan adam izinde bırakmaya cidden sinirleniyor. hayır ola, resmi haber kaynağınız markanın kendi esintisi kalıyor, ironik.

istanbul'dan antalya'ya birkaç kez gittim, benim gözlemim şarj ıstasyonu parsellenmede anadolu tarafında yokluktan çok düzensizlik var. tesla'nın kendi istasyonları güzel de, diğer markaların uygulamaları birbirinden ayarsız; biri çalışmayan cihazı "müsait" gösteriyor, sinir bozucu. otopilot uzun yolda nispeten güvenli ama insana "her şeyi ben hallediyorum" yalanını satması biraz komik açıkçası.

asıl efsane "menzil kaygısı"; kötü bir güzergahta köy tipi istasyon bulursun, 20 dk'da bir uyanık çıkar beni de ağlatan oldu. tabi şu da var: navigasyonla planlarsan güzergah üzerindeki en hızlı 150 kwh cihazları gayet güzel hesabına giriyor, mesela ben ısparta'da tam bir 22 dakika kahve içerek doldurdum. teknolojiye eleştiri de tıkanınca gelir; sistem tam işlemezse kurcalanmaz diyemem bu kullanıcı kitlesi erken benimseyen takımdan geliyor.