menzil hesabı nasıl yapılır

menzil hesaplamak aslında tahmin ettiğimizden daha karmaşık. ilk başta ben de batarya kapasitesine bakıp basit bir bölme işlemi yapıyordum ama gerçek hayat öyle değil. bu işin içinde sıcaklık, rüzgar, yol eğimi ve en önemlisi klima kullanımı var. atto 3 ile kışın yazdan en az yüzde 20 daha az yol yaptığımı söyleyebilirim.

pratikte en güvenilir yöntem, aracın anlık tüketim ekranındaki ortalamayı baz almak. ama o ekran da geçmişe göre hesaplıyor, yani dağ bayır yeneceksen tahmin tutmaz. ben evde wallbox ile şarj ettiğim için faturasını da görüyorum: kWh başına maliyeti biliyorsan, tank dolunca kaç lira ödeyeceğini hesaplamak kolay. ama dışarıda hızlı şarjda bu hesap tamamen değişiyor, oralarda şarj etmek her zaman daha pahalı.

aracın ekranındaki tahmini değil de gerçek tüketimi düşünürsen işler değişiyor. klima açıkken ve şehir içinde 100 km'de kaç kwh yaktığına bakmak, her zaman en sağlıklı yöntem.

model 3 sahibi olarak bagaj konusunda birkaç az bilinen gerçeği paylaşınca güleceksiniz. anma önden porta bagaj ve arkada devasa sayılmayan bir hacim var, ama gerçekten bavul üstü bavul taşıyor musunuz? iş burada başlıyor zaten; şehir yaşdıbının konuşkan bagajı olmaktan ziyade günlük market torbası için mükemmel diyebilirim. evet, gizli bölmeler ve şişe tutucuları ferah, kim ne derse desin tek katlı ama düşünmek bedava. (bkz: filetoyu unuttum krizi) hafta sonu için değil ama şehir içi alışveriş için extra genişlik ummayın.

faydası şu ki, önden bagaji açtığınızda kamera aksesuarı ve şarj kablosu saklamak büyük konfor. bu bu tarz bölmelemenin özellikle aracı hem iş hem aile kullananlar için ideal olduğunu tesbit ettim. diğer markalarda bavul küçük gelmiyor belki ama kabloları arka koltukta taşıdığınızı gördüm; bizde durum daha derli toplu. şimdi bir tek derdimiz: aracın dar arka camı nedeniyle bagaja erişirken eğilmek; neyse ki yazlık stili bu alışkanlığı çabuk kazandırıyor. bence trimden gayrı bizde pratik; sandık mantığı arayan bir model 3 ile bu değeri yanıltmakta. yolcu koltuğunda taşıdığım koku çantası bile sencevesi olduğunun göstergesi.

araç üzerindeki menzil göstergesine aldanmak yerine kendi hesabınızı yapın derim. iki yıldır t10x kullanıyorum, pillerin ve iklimlendirmenin menzili nasıl etkilediğini bir excel tablosuna işledim; formülüm hem basit hem işe yarıyor.

batarya kapasitesini (kwh cinsinden) 100’e bölüp, aracın son 500 km’deki ortalama tüketimiyle çarpın. anlık tüketim değil, yüzde 30’unu kaybettiğinizi farz edin. kış sofrasında ve otoyolda iseniz %30 kayıp garanti; yazın sakin giderseniz %10’a kadar iyileşir. gerçek dünya verisi, broşürdeki reklamdan her zaman düşüktür, rakamlar konuşsun anlayacağınız. doğrusu şarj istasyonları arasındaki mesafelerin yanıltıcı afişlerden daha az karamsar olmasını isterim ama bugün tablo böyle. takip edenler bu tarz veriyi düzenli tutuyorsa ikinci yılda pil sağlığını da doğru hesaplamışsınız demektir, kalan oldu. (bkz: menzil hesabının temelleri)

menzil hesabı dediğin şey tam bir muamma, fabrika verisi sadece kağıt üzerinde güzel duruyor. ben istanbul'da ümraniye'den çıkıp ankara'ya giderken klimayı kapatıp 100'e sabitlemek zorunda kalıyorum. otonom sürüşe bırakırsan aracın kendi hesaplayıp seni şarj istasyonuna yönlendirmesi en mantıklısı. ama şunu unutma, kaloriferi açtığın an menzil bara gibi düşüyor, 'menzil kaygısı efsane' diyenlerin yüzünü görmek lazım.

ekrandaki tahmini menzil pat diye değişiyor, klima açınca hepten başka dünyaya geçiyor. bu tarz durumlar için kendi yöntemimi geliştirdim, biraz geziden sonra dijital göstergeden değil kesirli yakıtla hesaplıyorum.

mühendisliği bir kenara bırak, benim model 3 ile evden %80 şarjla çıktığımda varacağım mesafeyi hesaplamak neredeyse fizik hocamı yeniden çağırmak kadar büyük iş. basit formülü: batarya kapasitesi x (100 - düşey efor) bölü ortalama tüketim. ama bunu günlük hayatta klima, rüzgar, lastik basıncı ve bazı yapay zeka güncellemelerinden sonra ayarlamak lazım. şöyle de bir durum var, aracın tahmini menziline güvenip gece yolculuğuna çıkıyorsun, sonra o yüksek tüketimli bir virajı görünce varış menzilin birden %12 düşüyor, bu tarz hesaplar Bana göre değil diyorsun. benim pratik yöntemim ihtiyat payı bırakmak, yol bilgisayarının söylediği menzile 100 km değil hep kendi kafamdan 50 düşerim. eğer kışın trafiğe yakalanırsam kafamdan 90 düşerim. işin komik tarafı, bu konuda bayağı tutucu olan arkadaşlarımın menzil hesaplarını gördükçe benim hâlâ yaşıyor olmam bir mucize bu tarz eleştirilere açık madde tabii. özetle menzil hesabı kişinin başına hikaye memuruyken sinyalleriyledir, kitap gibi oku, bol bol yedek kulübesiyle dur.

otoyolda giderken gördüğün menzil ile şehirdeki tahmini birbirine karıştırma, o veri gerçek hayatın yüzde 70'i falan. ki en kötü senaryoyu düşünüp yüzde 20 boşluk bırakmak en garantilisi, ne olur ne olmaz.

menzil hesaplarken sadece beyan edilen km'ye bakarsan yolda kalırsın; ben togg ile %100 şarjda 500 km görüyorsam kışın içime sinen 350 km'dir. hesap şu: pil kapasitesi, sıcaklık, ortalama hız ve klimanın isyan edişi hepsi birleşiyor. excel'e her dolumu işliyorum, veri yalan söylemez ama şarj istasyonları söyleyebiliyor.

makine mühendisiyim, iki yıldır togg t10x kullanıyorum, ondan önce dizel bir sedanım vardı. menzil konusu benim için her zaman net bir mühendislik problemi olmuştur. arabanın üzerinde yazan menzil ile gerçek hayattaki menzil arasında uçurum var, bunu herkes kabul etmek zorunda. ben excel'de bir tablo oluşturdum, her şarj sonrası veriyi işliyorum: sıcaklık, ortalama hız, klima kullanımı, yol durumu. böylece gerçekçi bir tahmin yapabiliyorum.

asıl can sıkan nokta şu: reklamlarda '500 km menzil' diyorlar ama ben ocak ayında ısıtmayı açınca 350'yi zor görüyorum. bu durum marka fanatizmine de bağlanmamalı, bu fizik. sadece 'rakamlar konuşsun' diyorum, kullanıcılar da araba almadan önce hava şartlarını ve sürüş alışkanlıklarını hesaba katsın. yoksa sonra sürpriz olmasın.

(bkz: gerçek menzil ölçümü)